Delimitation: డీలిమిటేషన్ అంటే ఏమిటి?

Delimitation: న్యూఢిల్లీ: జనాభా మార్పులను పరిగణన లోకి తీసుకుని పార్లమెంటరీ, రాష్ట్ర శాసన సభ నియోజకవర్గాల సరిహద్దులను పునర్ నిర్వచించే ప్రక్రియనే డీలిమిటేషన్ అంటారు. ఇది జనాభాలో సంభవించే మార్పుల ఆధారంగా నియోజకవర్గాలను సర్దుబాటు చేసి, సమాన రాజకీయ ప్రాతి నిధ్యాన్ని నిర్ధారిస్తుంది. షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల కోసం రిజర్వ్ చేయాల్సిన సీట్ల సంఖ్యను నిర్ణయిస్తుంది. జనాభా పెరుగుదలను పార్లమెంటరీ బలంతో సమతుల్యం చేస్తూ, సమాన ప్రాతినిధ్యాన్ని కొనసాగించడానికి ఈ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. ప్రతి జనగణన తర్వాత తాజా గణాంకాలకు అను గుణంగా పార్లమెంటరీ సీట్లు, నియోజక వర్గాల సరిహద్దులను పునః సమీక్షించడా నికి పునర్విభజన తప్పనిసరిగా చేయాలి. రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 82, 170 ప్రకారం ప్రతి జనాభా లెక్కల అనంతరం సీట్ల సంఖ్య, సరిహద్దులను సవరిస్తూ ఉండాలి.

E – Books Zone : https://eoaebookzone.blogspot.com

గతంలో ఎప్పుడు చేశారు?

మన దేశంలో ఆఖరిసారిగా డీలిమిటేష నన్ను 2001 జనాభా లెక్కల ఆధారంగా 2002లో నిర్వహించారు. అయితే ఫ్రీజింగ్ కారణంగా సీట్ల సంఖ్యను మాత్రం పెంచలేదు. అంతకుముందు 1952, 1963, 1973 (19756 అమలు చేశారు) లలో డీలిమిటేషన్ చేప ట్టారు. వాస్తవానికి 2021 డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియను చేపట్టాల్సి ఉండగా, కొవిడ్ కారణంగా జనగణన చేపట్టకపోవడంతో అది వాయిదా పడుతూ వచ్చింది. జనాభా నియంత్రణను ప్రోత్సహించడానికి, అధిక వృద్ధి రేటు ఉన్న రాష్ట్రాలు ప్రయోజనం పొందకుండా నిరోధించడానికి 1971 జనాభా లెక్కల నుంచి లోక్సభ సీట్లను స్తంభింపచేశారు. 42వ రాజ్యాంగ సవరణ (1976) డీలిమిటేషన్ ను 25 ఏండ్ల పాటు వాయిదా వేయగా, 84వ రాజ్యాంగ సవ రణ ద్వారా దానిని 2021 వరకు పొడిగిం చారు. నేటి లోక్సభ (543), రాజ్యసభ(250) సీట్లు 1971 జనాభా లెక్కల ఆధా రంగా ఉన్నాయి.